Konya’da faaliyet gösteren Atadan Geleceğe Tohum Anadolu Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi Kurucusu Sema Günbaş, kadın üreticilerin tarımda ve ticarette yaşadığı zorlukları Anadolu’da Bugün’e anlattı. Günbaş, “Pazarda kadın girişimcilere yer veriliyor ama üretimde yalnız bırakılıyoruz. Tarımsal desteklere ulaşamıyoruz” diyerek kadın kooperatiflerinin yaşadığı yapısal sorunlara dikkat çekti.
"KADIN KOOPERATİFLERİ TARIM DESTEKLERİDEN YARARLANAMIYOR"
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verdiği birçok tarımsal destekten kadın kooperatiflerinin yararlanamadığını ifade eden Günbaş, ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi) kaydı alamadıkları için resmi olarak üretici kabul edilmediklerini söyledi.
Günbaş, “Biz belediyenin arazilerinde AR-GE çalışması yapıyoruz ama kira sözleşmesi imzalayamadığımız için ÇKS’ye kayıt olamıyoruz. Dolayısıyla hiçbir destekten faydalanamıyoruz. Bu sadece bizim değil, birçok kadın kooperatifinin yaşadığı bir sorun” olduğunu ifade etti.
Tarım Bakanlığı'nın desteklerinden kadın kooperatiflerinin büyük ölçüde yararlanamadığını dile getiren Günbaş, “Belki arpa, buğday vesaire çiftçiye destekleri var ama kadın kooperatiflerinde tarım alanında bir destek yok” dedi.
"EMEĞE GÜÇ YETMİYOR"
Sema Günbaş, kooperatif olarak kendi tohumlarını üretmeleri sayesinde bu alanda sorun yaşamadıklarını ifade etti. Ancak üretim sürecinde işçi maliyetleri başta olmak üzere birçok kalemde ciddi zorluklar yaşadıklarını “Şimdi tarım olduğu için bir işçi problemimiz oluyor devamlı. Çünkü işçi maliyetleri bizim için çok yüksek maliyetler. Her ne kadar kendi personel gitse de mutlaka dışarıdan bir takviye almak zorunda kalıyoruz” sözleriyle belirtti.
Günbaş, geçtiğimiz sezon yaşanan domates krizi ise üreticilere büyük zararlar getirdiğini “Geçen yıl hal fiyatı 1 liraydı. Tarladan toplamak ise 1,5 liraya mal oluyordu. Bu yüzden ürünlerimiz tarlada kaldı” sözleriyle açıkladı.
"ÜRÜNLERİMİZİ HALE VERMEK İSTEMİYORUZ"
Tarım üreticilerin en büyük sorunlarından biri de ürünlerini adil fiyata satacak pazar bulamamak. Sema Günbaş, hal sisteminin üreticiyi değil aracıyı koruduğunu belirterek “Hal çok ucuz alıyor. Aracı komisyon kesiyor, pazarcılar da üzerine koyarak satıyor” dedi.
Hal sistemiyle üretici ve tüketici arasındaki büyük fiyat farkını anlatan Günbaş, “Hal domatesi 4-5 liraya alıyor. Şu an marketlerde bakıyorsunuz, 15- 20 liraya kadar çıkıyor. Aradaki fark çok var ve bunun aslında vatandaşa yansımadan keşke kooperatiflerden veya yerel üreticilerden direkt alabilseler” şeklinde konuştu.
Pazarlama sürecindeki ek maliyetlerin üreticiyi zorladığını vurgulayan Günbaş, “Eğer bir vasıtanız yoksa bir de nakliye bedeli ödüyorsunuz. Halden araba geliyor veya siz buluyorsunuz. zaten üretim maliyetlerimiz yüksek; işçi parası, emek parası, su parası, elektirik vb. Bir de burada nakliye, komisyon eklenince bizim alacağımız ücret tükeniyor ” açıklamasında bulundu.
Günbaş, ürünlerini doğrudan tüketiciye ulaştırmak istediklerini ancak yerel pazarların yetersizliği ve nakliye bedellerinin yüksekliği nedeniyle bunun mümkün olmadığını vurguladı. Günbaş, “Ürünlerimizi hale vermek istemiyoruz. Her ne kadar kendimiz kooperatif içinde bunu katma değerli ürünlere çevirsek de fazlasını mecburen hallere vermek zorunda kalıyoruz. Aslında böyle bir yerel pazar olursa daha güzel bir çalışma olur” diyerek pazar talebinde bulundu.
