2025 şeker pancarı hasadı başladı. Ziraat Mühendisi Celil Çalış, şeker pancarı fiyat politikasına ilişkin görüşlerini paylaştı.
2025 yılında 22 milyon 500 bin ton şeker pancarı üretim rekoltesi beklendiğini ifade eden Çalış şunları söyledi:
"2022 yılında şeker pancarı fiyatı 16 polar şeker pancarı 1450 TL/Ton dan işlem görmüş, her polar artışı ton başına 87,5 TL artış uygulandı. Açıklanan fiyatlar ve üretime olumlu etki yapan iklim koşulları şeker pancarı üreticisinin motivasyonu arttırılmıştır. Yansıması 2023 yılında Cumhuriyet tarihinin rekor ekiliş alanı, şeker pancarı ve şeker üretimi gerçekleşerek, 2023 yılında 380 bin hektar alanda yaklaşık 25,2 milyon ton şeker pancarı üretimi gerçekleşmiş olup hedeflenen 2,7 milyon ton şeker üretimi hedeflenirken 600-650 bin ton şeker fazla üretilmiştir. 2023 yılında 16 polar şeker pancarı 1750 TL/Ton + 105 TL kota tamamlama bedeli ile 1850 TL/Ton dan işlem görmüş, her polar artışına ton başına 105 TL artış uygulanmıştır.
2024 yılında 364 bin hektar alanda 25 milyon 250 bin ton şeker pancarı üretiminden 2 milyon 760 bin ton şeker elde edilmiştir. 2024 yılında Türk Şeker tarafından açıklanan 16 polar şeker pancarı 2262 TL/Ton +113 TL kota tamamlama bedeli ile 2375 TL/ Ton işlem değeri, her polara 141 TL/Ton artış uygulanmıştır.
2025 yılında 320 bin hektar alanda üretim yapılmış 22 milyon 500 bin ton şeker pancarı üretim rekoltesi beklenmektedir. 2025 yılında yaşanan don, kuraklık ve aşırı sıcak hava olaylarından dolayı şeker üretimi tahmini yapmak yerine kampanya sonucunu beklemek daha sağlıklı olacaktır. 2025 yılı şekerpancarı hasadı ve birçok fabrikada üretim kampanyası başlamasına rağmen Türk Şeker henüz fiyat açıklamamasına rağmen beklenen tahmini fiyatlara göre 2025 yılında da şekerpancarı tarımı, tarla bitkileri üreticisinin en kazançlı üretim yaptığı ürün olacaktır.
Aynı dönemde gübre, tohum, mazot, zirai ilaç ve elektrik fiyatlarına gelen artışlar üreticinin maliyet yükünü artırmıştır. Yaptığımız hesaplamalara göre önceki yıllarda şeker pancarı üretimindeki toplam masrafların yarısı enerji giderlerini oluşturmaktayken mazot, gübre tohum, ilaç enerjiyle yarışır hale geldi. Enerjimi ucuzladı, diğer giderler mi çok arttı başka bir başlık açılarak tartışılması gereken konu ancak kısacası enerji ucuzlamadı diğer girdilerde maliyet çok yükseldi bunu hep birlikte yaşıyoruz.
Çiftçinin pancar bedellerini karşılayacak olan şeker fabrikalarıdır. Şeker fabrikaları ürettikleri şekerden kazanmaları gerekir ki çiftçinin ihtiyacını yeterli ve zamanında karşılayabilsin. Hem şeker pancarı üretiminde hem de şeker fiyatlarında istikrar ve sürdürülebilirliğin sağlanması gerekir. Üretici merkezli tüketici korumalı yaklaşımımızda elbette sanayicinin de karlılığı ve sürdürülebilir bir üretim yapmasını sağlayacak gelir gider dengesinin ve dahi karlılığının sağlanması gerekir."
"ÇİFTÇİ KADAR SANAYİCİ DE MEMNUN OLMALI"
Sürdürülebilir üretim için şeker pancarı çiftçisi kadar şeker sanayisinin de mutlu olması gerektiğinin altını çizen Çalış, şunları kaydetti:
"Şeker fabrikaları karlılığı sağlayamazsa ne olur? Türk Şeker görev zararı yazabilir. Özel sektör ben oynamıyorum diyebilir. Kooperatiflerin zararını kim karşılayacak? Onlar bu işi nasıl devam ettirecek? Tabi ki üretici zarar edecek, üreticinin geleceğine yazılacak.
Tüketiciyi korumanın, üreticiyi korumadan geçtiği daima göz önünde bulundurulmalıdır. Arz güvenliğinin olmadığı bir ortamda tüketicinin korunmasından ve gıda güvenliğinden bahsedilmesi işin edebi yanıdır. Şeker üzerinden işlem yapan imalat sanayisi 2021-2022 yılında tedarikte çok ciddi sıkıntı yaşamıştır. Bu sıkıntının sebebi sadece 20221 yılında 100 bin ton eksik üretilen şeker değil elbet. 2023 yılında üretim fazlası tahmin edilemeden yapılan 400 bin ton ithalatın acısını hala çekmekteyiz. Yüksek enflasyon ve dalgalı fiyat politikasında ortaya çıkan fahiş fiyatların zorladığı imalat sektörünü fiyatlardan çok tedarik zorluğu canından bezdirdi desek abartmış olmayız. İmalat sektörünün en önemli sıkıntısı Türk Şekerin açıkladığı fiyatlardan şeker alabilmek. Maliyet yüksekse de isyan yok, Türk Şeker ticarete konu fiyat ile imalat sektörü ve tüketicinin karşısına çıkmalı. TMO’nun un ve yem sektöründeki uyguladığı sübvanse benzeri bir destekleme uygulanabilir, uygulanamıyorsa da Türk Şeker piyasada alım satım yapılacak fiyatları açıklamalıdır. Hem Türk Şeker, hem Kooperatif Fabrikaları, hem de özel şeker fabrikalarını açıklanan fiyatlar bağlamalıdır. Ancak 2024 yılında üretim yapıldıktan sonra Türk şekerin yaptığı fiyat indirimi özellikle kooperatif fabrikaları olmak üzere özel şeker fabrikalarını da zorda bırakmış karlılığını ve gelecek planlarını olumsuz etkilemiştir. Tüm bu sebeplerle tüketiciyi ve üreticiyi koruma rolünün dengelenmesi ve psikolojik sınırların ötesinde gerçekçi yaklaşımlar ortaya koymamız gerekir.
Şeker pancarı, Tarım Orman Bakanlığı’nda tarımsal üretim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nda sanayi ürünü, Ticaret Bakanlığı’nda ticaret ve iktisat, Sağlık Bakanlığı’nda da halk sağlığı açısından ciddiyet ve hassasiyetle ele alınmalıdır. Gelecek nesillere kullanılabilir toprak ve su kaynağı bırakmanın yanında sağlıklı besin tüketimi alışkanlıkları bırakılmalıdır. Çevre ile birlikte ‘Gıda Güvenliği’nin Milli Eğitim Bakanlığı’nca da tüm eğitim kurumlarında temel ders olarak müfredata alınmasında geç bile kaldık. Ağzımızın tadı bozulmasın."
