Türkiye'deki emekli maaş sisteminde uygulanan "kök aylık" hesaplaması, Temmuz ayındaki zam döneminde büyük bir illüzyonu gün yüzüne çıkardı. Dünya Gazetesi'ndeki köşesinde çarpıcı veriler paylaşan Sosyal Güvenlik (SGK) Uzmanı Özgür Erdursun, en düşük maaş alan emekli sayısındaki 800 binlik rekor artışın nedenlerini gözler önüne serdi.
Milyonlarca vatandaş zam oranının doğrudan bankaya yatan maaşa yapıldığını düşünürken, sistemin arka planındaki Hazine desteği ve taban aylık dengesi, yüksek prim ödeyen emeklileri cezalandıran bir yapıya dönüştü.
Erdursun'un analizine göre sistemdeki asıl sorun, zammın uygulanış biçiminde yatıyor. Emeklilere yansıtılan yüzde 17,56'lık artış, vatandaşın hesabına yatan nihai tutara değil, sistemde kayıtlı kök aylığa ekleniyor.
Ortaya çıkan bu yeni zamlı kök aylık, yürürlükte olan en düşük emekli maaşı (23.552 TL) ile karşılaştırılıyor. Eğer rakam bu sınırın altında kalırsa, Hazine aradaki farkı kapatıyor. Kök aylığı taban sınırını geçenler ise yalnızca kendi hesaplanan maaşlarını alabiliyor. Bu durum, zam oranının milyonlarca emekli için kağıt üzerinde kalmasına neden oluyor.
Önceki dönemde taban aylıktan kurtulan yüz binlerce kişinin, yeni sınırın belirlenmesiyle yeniden en alt kademeye düştüğü görülüyor. SGK Uzmanı Erdursun, 800 bin kişilik suni artışı net bir matematikle açıklıyor:
Örneğin; 20 bin lira kök aylığı olan bir vatandaş, yüzde 17,56 zamla 23.512 liraya ulaşıyor. Ancak bu rakam, yeni belirlenen 23.552 liralık taban aylığın altında kalıyor. Sonuç olarak vatandaşın eline yine sadece en düşük maaş geçiyor. Yani toplam emekli sayısı artmıyor; "taban aylığa mahkum edilenlerin" havuzu giderek genişliyor.
Uygulanan sistem, sosyal güvenliğin en temel ilkesi olan "ödenen prim kadar aylık" mantığını tamamen rafa kaldırdı. Mevcut tabloda 3 bin 600 gün asgari ücret üzerinden prim yatıran bir vatandaş ile 9 bin gün yüksek kazanç üzerinden prim yatıran bir vatandaş aynı maaş havuzunda eşitleniyor.
