3 Mart 2023 tarihinde yürürlüğe giren EYT yasasının ardından, yalnızca birkaç gün veya ayla kapsam dışında kalarak 17 ila 20 yıl daha geç emekli olma durumuyla karşılaşan çalışanların hak arayışı resmiyet kazandı. 22 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla EMADDER Genel Başkanı Mihriban Uğurlu ve dernek yönetim kurulu üyeleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nda Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile bir araya geldi.
Toplantıda, 8 Eylül 1999 sonrasında iş hayatına atılan çalışanların karşılaştığı yaş uçurumu, anayasal eşitlik ilkesi çerçevesinde ele alındı. Dernek yönetimi, sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesini sarsmayacak ve kademeli geçişi sağlayacak formülleri detaylı bir dosya halinde bakanlık yetkililerine sundu.
Bakanlık nezdinde yapılan görüşmeyle birlikte, olası bir yasal düzenlemede masada yer alan yaş ve prim kriterleri de yeniden kamuoyunun gündemine oturdu. Kulislerde öne çıkan taslak modele göre emeklilik yaşı ve prim gün sayıları, sigorta başlangıç yılına göre her yıl kademeli olarak artış gösteriyor.
Öngörülen taslak plana göre; 9 Eylül 1999 ile 2000 yılı arasında ilk kez sigortalı olan kadınların 43, erkeklerin 45 yaşında ve 6.400 prim günüyle emekli olması hedefleniyor. 2001 girişlilerde bu sınır kadınlarda 44, erkeklerde 46 yaş ve 6.475 prim gününe yükselirken; sistem 2008 yılına kadar her yıl için yaşı birer yıl, prim şartını ise yetmiş beşer gün artırarak ilerliyor. 2008 yılı girişlilerde ise kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaş ile 7.000 prim günü şartı aranıyor.
Bakanlık temasını ve sürecin işleyişini değerlendiren Sosyal Güvenlik Uzmanı Ersin Bayav, kademeli emeklilik konusunda teknik sürecin başladığını ifade etti. Düzenlemenin 2027 yılında hayata geçme olasılığının yüksek olduğunu belirten Bayav, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Kademeli emeklilik sistemi, 2023'teki EYT gibi tek seferde milyonlarca kişinin aynı anda emekli olduğu bir yapı şeklinde uygulanmayacaktır. Bütçe dengeleri gözetilerek şartları sağlayanların yıllara yayıldığı bir model gündeme gelecektir. 1999-2008 arasında girişi olan yaklaşık 300-400 bin kişinin ilk etapta sisteme dahil olabileceği bir kademeli geçiş planlanabilir."
Çalışma ekonomisi uzmanları, 1 günlük sigorta girişi farkıyla 17-20 yıl fazladan çalışma zorunluluğunun iş gücü piyasasında motivasyon kaybı ve kayıt dışılık riski yarattığına dikkat çekiyor.
Kademeli emeklilik modelinin yasalaşması halinde hem çalışanların gelecek planlamasındaki belirsizliğin giderileceği hem de SGK'nın prim gelir-gider dengesinin aşamalı olarak korunabileceği belirtiliyor.
