Yüksek yaşam maliyetleri karşısında birikim yapmak isteyen gençler için nereden başlanacağı sorusu önem kazanıyor. Ekonomist Tuna Kaya, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a yaptığı değerlendirmede, Z kuşağının yatırım tercihlerinde dikkat etmesi gereken noktaları anlattı.
Kaya, yatırımın yalnızca bir varlık seçmekten ibaret olmadığını; harcama planı, beklenmedik giderlere hazırlık ve uzun vadeli bir strateji gerektirdiğini vurguladı.
Gençlerin yatırım öncesinde mali dayanıklılıklarını güçlendirmesini öneren Kaya, 5-6 aylık yaşam giderini karşılayabilecek bir acil durum fonu oluşturulmasını tavsiye etti.
İş kaybı, sağlık sorunu veya beklenmedik harcamalar karşısında bu birikimin önem taşıdığını belirten Kaya, hazırlıksız yakalanmanın yatırımları uygun olmayan zamanda satma zorunluluğu doğurabileceğini söyledi.
Portföyde erişilebilir bir kaynak bulundurulmasını da öneren Kaya, nakit payı için yaklaşık yüzde 20 seviyesini örnek verdi.
Kaya’nın değerlendirmesinde yatırım çeşitlendirmesi öne çıktı. Altın, gümüş, hisse senetleri, kripto varlıklar ve ilerleyen dönemde gayrimenkul gibi farklı seçenekleri sıralayan Kaya, bütün birikimin tek alana bağlanmaması gerektiğini belirtti.
Borsa yatırımlarında şirketlerin mali yapısının ve bilançolarının incelenmesini önerirken, kripto varlıkların sınırlı bir payla değerlendirilmesi görüşünü dile getirdi.
Bu seçeneklere ilişkin öneriler Kaya’nın yatırım yaklaşımını yansıtıyor. Farklı varlıklara dağılım yapmak kayıp ihtimalini ortadan kaldırmadığı gibi, altın, hisse, kripto veya gayrimenkulde kazanç garantisi de bulunmuyor.
Kaya, birikimlerini değerlendirmeye başlayanların sık karşılaştığı hataları şu başlıklarda topladı:
- Yükselişi kaçırma korkusuyla alım yapmak: Sosyal medyada yoğun ilgi gören bir varlığa araştırmadan yönelmek.
- Grup tavsiyelerine sorgulamadan güvenmek: Kendi incelemesini yapmadan başkalarının alım-satım çağrılarını izlemek.
- Kaldıraç ve sık işlem: Kısa sürede yüksek kazanç ararken sermayeyi büyük kayıplara açık hâle getirmek.
- Panikle karar vermek: Düşüşte aceleyle satış yapmak veya en düşük fiyatı bulmaya çalışmak.
- Kâr ve risk planı oluşturmamak: Kazançları yeniden yatırıma yönlendirirken toplam riski gözden kaçırmak.
- Yatırım aracıyla duygusal bağ kurmak: Bir varlığın hiçbir koşulda düşmeyeceğine inanmak.
Kaya, kararların heyecan veya korkuyla değil, önceden belirlenen bir planla verilmesi gerektiğini savundu.
Küçük bütçede düzenli birikim vurgusu
“Yeterince param yok” düşüncesinin başlangıcı geciktirebildiğini söyleyen Kaya, önce gelir ve giderlerin gözden geçirilmesini önerdi.
Düzenli tasarruf için gelirin yüzde 10-20’sini örnek gösteren Kaya, ayrılabilecek tutarın belirlenmesinin ardından otomatik birikim alışkanlığı kurulabileceğini ifade etti.
Her ay belirli tutarlarla kademeli alım yapılmasını öneren Kaya, bu yöntemin duygusal kararları azaltmaya yardımcı olabileceğini söyledi. Düzenli alımın her piyasa koşulunda maliyeti düşürmesi veya kâr sağlaması ise garanti değil.
Borçlanarak yatırım konusunda dikkat çağrısı
Kaya, özellikle yüksek faizli tüketici kredileriyle yatırım yapılmasının ciddi risk taşıdığını belirtti. Krediyle konut alımını ise ödeme gücü ve taksitlerin sürdürülebilirliği üzerinden ayrı değerlendirdi.
Gençlerin yalnızca olası getiriyi değil, borç yükünü ve gelirlerinde yaşanabilecek değişiklikleri de hesaba katması gerektiğine dikkat çekti.
“Zaman gençlerin en büyük avantajı”
Uzun vadeli düşünmenin önemini vurgulayan Kaya, gençlerin finansal birikim kadar bilgi ve becerilerini geliştirmeye de yatırım yapmasını önerdi.
Makroekonomik gelişmeleri, şirket bilançolarını ve yatırım araçlarının özelliklerini öğrenmenin önemine değinen Kaya; kitap okumaya, hobilere, dinlenmeye ve sosyal yaşama da zaman ayrılması gerektiğini ifade etti.
