TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO), 16 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Kazı Destek Yapıları Tasarım ve Uygulama Esasları Yönetmeliği'ne ilişkin kapsamlı bir açıklama yayımladı. Oda, yönetmeliğin bilimsel gerçeklerle bağdaşmadığını, mühendislik jeolojisinin rolünü sınırlandırdığını ve kamu güvenliği açısından ciddi riskler barındırdığını savundu.
JMO Yönetim Kurulu tarafından yapılan açıklamada, zemin ve kayanın yalnızca yapı yükünü taşıyan bir ortam olarak değerlendirilemeyeceği belirtilerek, Türkiye'nin karmaşık jeolojik yapısında mühendislik jeolojisinin tasarım sürecinin ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı.
Açıklamada, güvenli kazı destek sistemlerinin oluşturulabilmesi için kaya kütlesinin jeolojik ve jeoteknik özelliklerinin doğru şekilde belirlenmesi, süreksizlik sistemlerinin modellenmesi ve olası risklerin bilimsel analizlerle değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Bu çalışmaların yalnızca veri toplama faaliyeti olmadığına dikkat çekilen açıklamada, mühendislik jeolojisi modelinin tasarımın temel unsurlarından biri olduğu kaydedildi.
"Uluslararası standartlar disiplinler arası çalışmayı öngörüyor"
Jeoloji Mühendisleri Odası, açıklamasında Eurocode 7 başta olmak üzere uluslararası standartlara da atıfta bulundu. Söz konusu standartların jeoteknik tasarım ile arazi araştırmalarını birbirini tamamlayan süreçler olarak tanımladığı belirtilirken, saha verilerinin uygulama boyunca güncellenmesi ve ilgili disiplinlerin sürece aktif şekilde katılmasının zorunlu olduğu ifade edildi.
Oda, uluslararası uygulamalarda jeoteknik tasarımın yalnızca masa başında yapılan statik hesaplardan ibaret olmadığını, saha gözlemleri ve mühendislik jeolojisi çalışmalarının da tasarımın ayrılmaz parçası olduğunu savundu.
"Jeoloji mühendisleri süreçten dışlanamaz"
Açıklamada, kazı sırasında elde edilen sondaj verilerinin değerlendirilmesi, yer altı su seviyesindeki değişimlerin izlenmesi, kaya süreksizliklerinin yorumlanması ve aletsel izleme çalışmalarının mühendislik jeolojisi uzmanlığı gerektirdiği vurgulandı.
Jeoloji mühendislerinin yalnızca rapor hazırlayan bir konuma indirgenmesinin uygulama sırasında ortaya çıkabilecek jeolojik risklerin gözden kaçmasına neden olacağı belirtilerek, bunun kamu güvenliği açısından sakıncalı olduğu ifade edildi.
"Jeoteknik süreçler tek bir mesleğin tekeline bırakılamaz"
JMO, yönetmelikte jeoteknik karakterizasyon, jeolojik model, arazi araştırmaları, yer altı suyu, kaya sınıflamaları ve mühendislik parametreleri gibi mühendislik jeolojisine dayanan kavramların yer aldığını, ancak bu çalışmaları yürüten meslek disiplinlerinin görev ve sorumluluklarının açık şekilde tanımlanmadığını savundu.
Açıklamada ayrıca, çok disiplinli çalışmanın bir tercih değil zorunluluk olduğu belirtilerek, jeoteknik projelendirme ve sorumluluğun yalnızca inşaat mühendisliğinin yetki alanı olarak değerlendirilemeyeceği ifade edildi.
Hukuki süreç sürüyor
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, açıklamasının sonunda güvenli yapı üretiminin ancak disiplinler arası iş birliğiyle mümkün olacağını belirterek, mühendislik jeolojisinin tasarım sürecindeki asli rolünün korunması gerektiğini vurguladı.
Oda, meslektaşlarının yetki, sorumluluk ve imza haklarını sınırlandırdığı gerekçesiyle 16 Temmuz 2026 tarihli yönetmeliğe karşı başlatılan hukuki sürecin kararlılıkla sürdürüleceğini kamuoyuna duyurdu.
