Selçukluların payitahtı Konya, tarihin her döneminde ticaretin ve ilmin önemli merkezlerinden biri oldu. Yakın çevresi başta olmak üzere İç Anadolu’nun farklı bölgelerinden gelen tüccarlar ve üreticiler, Konya’daki ticaret merkezlerinde bir araya geldi. Şehrin yalnızca ürünlerin satıldığı değil, aynı zamanda ihtiyaç duyulan malların temin edildiği önemli bir merkez olması, ulaşım ve taşımacılık sektörünün de gelişmesini sağladı.
AT ARABASINDAN SONRA KONYA YOLLARINA ÇIKTI
Konya’da at arabalarıyla başlayan yük ve yolcu taşımacılığı, zaman içerisinde motorlu araçlara dönüştü. 1980’li yıllarla birlikte ise Konya yollarında üç tekerlekli motosikletler görülmeye başlandı. Bir dönem dolmuş yerine dahi kullanılan bu araçlar, özellikle köyden kente gelen vatandaşların yüklerini ve eşyalarını taşımada önemli bir görev üstlendi. Ancak 2026 yılının son çeyreğine yaklaşılırken, Konya’nın simgelerinden biri hâline gelen üç tekerlekli motosikletler eski yoğunluğunu büyük ölçüde kaybetti. Otomobil sayısının artması, kamyonetlerin yaygınlaşması ve toplu taşıma imkânlarının gelişmesi, üç tekerlekli araçlara olan ihtiyacı azalttı.
“35 YILDIR ÜÇ TEKERLEKLİ KULLANIYORUM”
Konya’da yıllardır üç tekerlekli motosikletiyle yük ve yolcu taşıyan Mehmet Zengin, Anadolu’da Bugün’e yaptığı açıklamada mesleğin geçmişini anlattı. Zengin, “Konya’da uzun yıllardır yük taşımacılığında kullanılan üç tekerlekli tribütörü 35 senedir kullanıyorum. Eskiden Konya’da dolmuş yerine bu üç tekerlekli motorlar ulaşım aracı olarak kullanılırdı. Fakat günümüzde araç sayısındaki inanılmaz artış, dolmuş ve otobüs seferlerinin artması nedeniyle artık üç tekerlekli tribütöre olan ilgi gittikçe azaldı.” şeklinde konuştu.
Üç tekerlekli motosikletlerin özellikle 1980’li yıllarda köyden kente gelen vatandaşların ulaşım ihtiyacını karşıladığını belirten Zengin, geçmişte bu araçların at arabalarına göre daha ekonomik görülmesi nedeniyle tercih edildiğini ifade etti.
“Konya’da üç tekerliler 1980’li yıllardan beri yollardalar. Konya’da at arabası ile başlayan toplu taşıma, bizim ‘Arçelik’ dediğimiz motorlarla ve daha sonra üç tekerlilerle devam etti. Köyden kente gelen vatandaşın elinde torbası, çantası, heybesi olurdu. Üç tekerlekli onun için önemliydi. Ama artık üç tekerlekli devri bitti bitiyor.”
“USTASI DA PARÇASI DA KALMADI”
Mehmet Zengin, üç tekerlekli motosikletlerin yalnızca müşteri kaybetmediğini, bakım ve onarım konusunda da ciddi sorunlar yaşadığını belirtti.
“Bu motorların eskisi gibi ustası da parçası da kalmadı. Ustalar şimdi yeni tip elektrikli üç tekerlekli motorlara bakıyorlar. Ama bizim motorlarımız hâlen yollarda yolcu ve yük taşımaya devam ediyor.”
“KONYA, ÜÇ TEKERLEKLİ MOTORLARIN ÇOK EKMEĞİNİ YEDİ”
Konya’nın eski üç tekerlekli motosiklet ustalarından Mehmet Aydın da bu araçların bir dönem şehirle özdeşleştiğini söyledi. Aydın, “Üç tekerlekli motorlar Konya ile özdeşleşen motorlardı. Ama maalesef Konyalı artık bu motorlara pek ilgi göstermediğinden eski rağbet yok. Buna rağmen hâlen elimizde üretilmiş, satıcısını bekleyen üç tekerlekli motorlarımız var.” dedi.
Geçmişte yüzlerce üç tekerlekli motosiklete sahip olduğunu ifade eden Aydın, “Konya üç tekerlekli motorların çok ekmeğini yedi. Benim de o dönemde 250-300 üç tekerlekli motorum vardı. Şimdi üç tekerlekli motor da battı, biz motor ustaları olarak biz de battık. Ama hâlen elimizde sıfır üç tekerliler var, şakır şakır çalışıyor. Şimdi herkesin altında araba olduğundan bunlar adeta bedavaya satılıyor.” şeklinde konuştu.
“SİFTAHSIZ KAPATIYORUZ”
Kadınlar Pazarı önünde yaklaşık 40 yıldır üç tekerlekli motosikletiyle yük ve yolcu taşıyan Yavuz Çelik ise mesleğin artık eski hareketliliğini kaybettiğini belirtti. Çelik, “40 senedir üç tekerlekli çalıştırıyorum. Eski işler yok artık. Üç tekerlekli esnafı olarak tabiri caizse gün boyu yatıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Bir dönem işlerin oldukça yoğun olduğunu söyleyen Çelik, araç sayısının artmasıyla birlikte müşterilerin büyük ölçüde azaldığını dile getirerek “Eskiden yolcu ve yük taşıyorduk, iyi çalışıyorduk. Artık herkesin arabası var. Araba azdı, üç tekerlekli çok önemliydi. Şimdi yine araçların giremediği dar sokaklara üç tekerlekli ile giriyoruz ama artık işlerin tadı yok. Bir mağazanın bile üç beş arabası var. Siftahsız kapatıyoruz.” ifadelerini kullandı.
