Konya Ovası’nda yıllardır gündemde olan obruk oluşumlarıyla ilgili çalışmalar devam ediyor. Konya Kapalı Havzası genelinde yürütülen envanter çalışmaları kapsamında tespit edilen obruk sayısının 740’ın üzerine çıktığı belirlendi.
Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, Konya’daki obruk sayısının geçmiş yıllara göre önemli ölçüde arttığını ifade etti.
KONYA’DA 700 CİVARINDA OBRUK BULUNUYOR
Konya Kapalı Havzası’ndaki obrukların yaklaşık 700’ünün Konya’da, 25-30 kadarının Karaman’da, 8-10 kadarının ise Aksaray’da bulunduğu belirtildi.
Prof. Dr. Fetullah Arık, daha önce Konya’da yaklaşık 600 obruk bulunduğundan söz edildiğini belirterek, günümüzde bu sayının 700 seviyesine ulaştığını söyledi.
Arık, 2020 yılında yalnızca Karapınar çevresinde yapılan çalışmalarda yaklaşık 500 obruk tespit edildiğini, günümüzde aynı bölgede yaklaşık 600 obruktan söz edildiğini kaydetti.
OBRUKLAR NEDEN OLUŞUYOR?
Prof. Dr. Arık, obrukların temel olarak doğal jeolojik şartlara bağlı oluştuğunu belirtti.
Özellikle çözünebilir kaya birimlerinin suyla etkileşime girmesinin yer altında boşlukların oluşmasına neden olduğunu aktaran Arık, zaman içerisinde bu boşlukların büyüyerek mağaralara dönüşebildiğini ve mağara tavanlarının taşıma kapasitesini kaybetmesiyle çökmelerin meydana geldiğini ifade etti.
Yer altındaki faylar, kırıklar, kaya yapısı, gözeneklilik, yer altı suyunun seviyesi ve karakteristiğinin de obruk oluşumunda etkili olduğunu belirten Arık, Konya yöresindeki hafif asidik suların çözünürlüğü artıran faktörlerden biri olduğunu söyledi.
KURAKLIK VE YER ALTI SUYU KULLANIMI DİKKAT ÇEKİYOR
Obruk oluşumunda su seviyesindeki değişimlerin önemli rol oynadığını belirten Arık, iklim değişikliğinin uzun süreli kuraklıklar ve ani yağışlı dönemler şeklinde kendisini gösterdiğine dikkat çekti.
Bölgede tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilmesi amacıyla yer altı sularına başvurulduğunu ifade eden Arık, aşırı su talebi ve yer altı suyunun kullanımının su seviyesindeki değişimlerde önemli etkenlerden biri olduğunu vurguladı.
KONYA’NIN TEHLİKE HARİTASI HAZIRLANIYOR
AFAD tarafından yürütülen çalışmaların devam ettiğini belirten Arık, Konya, Karaman ve Aksaray için duyarlılık haritalarının, Konya için ise tehlike haritasının hazırlık sürecinin sürdüğünü söyledi.
Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin de konuya ilişkin çalışmalarına devam ettiği belirtildi.
DEPREM-OBRUK İLİŞKİSİ İÇİN DAHA FAZLA VERİ GEREKİYOR
Prof. Dr. Arık, fayların hem yer altındaki su hareketlerini etkileyebildiğini hem de faylara bağlı depremlerin obruk oluşumlarını tetikleyebilen faktörlerden biri olabileceğini ifade etti.
Dünyanın farklı bölgelerinde fay, deprem ve obruk ilişkilerinin ortaya konulduğunu belirten Arık, ancak Konya bölgesinde obrukların oluşum zamanlarına ilişkin yeterli kayıt bulunmamasının kesin bir ilişki kurulmasını zorlaştırdığını söyledi.
Bazı depremlerin ardından aynı dönemde veya birkaç gün ya da hafta içerisinde obruk oluşumlarının gözlemlendiğini aktaran Arık, deprem-obruk ilişkisi konusunda kesin bir değerlendirme yapılabilmesi için daha fazla veriye ihtiyaç bulunduğunu kaydetti.
