Konya’nın Sarayönü ilçesine bağlı Başhüyük Mahallesi, Kuzey Kafkasya’dan Anadolu’ya göç eden Karaçay-Malkar Türklerinin yüzyılı aşkın süredir yaşattığı kültürüyle dikkat çekiyor. Mahalle Muhtarı Fahrettin Ülker, Başhüyük’ün kuruluş süreci ve tarihi geçmişine ilişkin Anadolu’da Bugün’e önemli açıklamalarda bulundu.
Başhüyük’ün yalnızca bir yerleşim yeri olmadığını, aynı zamanda bir göç ve kültür mirasının simgesi olduğunu belirten Ülker, mahallenin 20. yüzyılın başlarında Kuzey Kafkasya’dan göç eden Karaçay-Malkar Türkleri tarafından kurulduğunu söyledi.
Kuzey Kafkasya’da yaşanan siyasi baskılar ve ağırlaşan yaşam koşullarının göçü zorunlu hale getirdiğini ifade eden Ülker, “1900’lü yılların başında Kuzey Kafkasya’daki siyasi baskılar ve yaşam şartlarının ağırlaşması nedeniyle Karaçay-Malkar Türkleri Osmanlı topraklarına göç etmeye karar verdi. İstanbul’a gelen göçmen temsilcileri Sultan II. Abdülhamid Han tarafından kabul edildi ve kendilerine Anadolu’da yerleşim alanları tahsis edildi” dedi.
Başhüyük’ün kuruluşunun doğrudan Sultan II. Abdülhamid’in talimatı ve onayıyla gerçekleştiğini vurgulayan Ülker, köyün mimari planlamasının da dönemi açısından dikkat çekici özellikler taşıdığını belirtti.
“Köy hilal şeklinde planlandı”
Başhüyük’ün yerleşim planının dönemin şehircilik anlayışını yansıtan özgün örneklerden biri olduğunu ifade eden Ülker, “Köy, tepeden bakıldığında Osmanlı hilali şeklinde planlandı. Sokaklar ve yerleşim adaları birbirini kesecek şekilde düzenlendi. Bu yönüyle Başhüyük, dönemin modern ve özgün şehircilik örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir” diye konuştu.
Mahallenin ilk adının padişaha duyulan minnetin bir göstergesi olarak “Ümran-ı Hamidiye” olarak belirlendiğini aktaran Ülker, ilerleyen yıllarda köyün kuzeyinde bulunan büyük höyük nedeniyle yerleşimin “Başhüyük” adını aldığını söyledi.
“İlk yapılaşma 1905 yılında başladı”
Başhüyük’te ilk yapılaşmanın 1905 yılında başladığını belirten Ülker, “240 evin inşasıyla köyün temelleri atıldı. İlk yerleşim ise 1907 yılı civarında gerçekleşti” ifadelerini kullandı.
“Kültürümüzü asırlardır yaşatıyoruz”
Başhüyük’ün bugün de Karaçay-Malkar Türklerinin dilini, geleneklerini ve kültürel değerlerini yaşatmaya devam ettiğini vurgulayan Ülker, “Başhüyük sakinleri Orta Asya’dan taşıdıkları dili, kültürü ve geleneklerini Konya Ovası’nda yaşatmaya devam etmektedir. Köy halkı tarih boyunca vatansever kimliğiyle ön plana çıkmış, Çanakkale Savaşı ve Kurtuluş Savaşı başta olmak üzere milli mücadelenin önemli dönemlerinde üzerine düşen görevleri yerine getirmiştir” dedi.
Asırlık geçmişi, özgün mimarisi ve köklü kültürel yapısıyla Başhüyük Mahallesi, Konya’da Karaçay-Malkar Türklerinin tarihini ve kimliğini yaşatan en önemli yerleşim merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.
