Polis tarihi Türk tarihi ile başlamıştır. Tarih boyunca çeşitli devlet kurmuş olan Türkler kamu düzeni ve güvenliğini ulusal savunma ile birlikte yürütmüşlerdir. Eski Türklerde kamu düzen ve güvenliği işleri Subaşı'lar tarafından yürütülmüştür. Kabile halinde yaşadıkları dönemde Türkler, orduyu sevk ve yönetenlere "Subaşı" adını vermişlerdir. Osman Bey Karahisarı ele geçirdiği zaman, kentin yönetimini oğlu Orhan Bey'e vermiş ve onun yanına arkadaşı olan Gündüz Alp'i de Subaşı olarak tayin etmiştir. Bu kişi bugünkü anlamda ilk Polis Amiridir. Bilinen en eski Subaşı, VIII. Asra ait Tonyukok Kitabesinde ismi yazılı olan İnalkağan'dır
POLİS TEŞKİLATININ TEMELİ ATILIYOR
1299-1453 yılları arasında Türkler, Orta Asya'dan Anadolu'ya gelerek Söğüt ve Domaniç bölgelerine yerleşmiş ve bir beylik kurmuşlardır. Kuruluş döneminde toprakları çok az olan Osmanlı Beyliği'nin yönetim teşkilatı da ona göre kurulmuştur. Devletin başında bulunan bey, hem askeri hem mülki gücü şahsında toplamış, tayin etmiş olduğu komutanlar ve kadılarla ülkesini yönetmiştir.
1299-1453 yıllarında Yeniçeri teşkilatının gelişerek genişlemesi üzerine İstanbul'un düzen ve güvenliğinin sağlanması işleri başta Yeniçeri olmak üzere Bostancı, Cebeci, Topçu gibi askeri ocaklar ile Kaptan-ı Derya askerlerine intikal etmiş ve İstanbul, Yeniçeri Ağası, Bostancıbaşı, Cebecibaşı, Topçubaşı ve Kaptanpaşa arasında bölgelere ayrıldı.
YENİÇERİ’DEN SERASKER’E GEÇİŞ
1453-1826 yıllarında Yeniçeri Ocağının 1826 yılında kaldırılmasından sonra, İstanbul'da Asakir-i Mansure-i Muhammediye isimli ve polisiye hizmetleri de yapmak üzere yeni bir Askeri teşkilat kurulmuş, Serasker denilen bu teşkilatın komutanı, iç güvenliğin sağlanmasına ait Yeniçeri Ağası'nın yetkilerine sahip oldu. Böylece Yeniçeriler ve Yeniçeri Ağası yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye ve Serasker geçmiştir.
POLİS TEŞKİLATİNİN KURULUŞU
10 Nisan 1845'de (12 Rebi - ül Evvel 1261) İstanbul'da "POLİS" adıyla bir teşkilat kurulmuş, yeni kurulan polis teşkilatının görevleri yine aynı tarihte yayınlanan Polis Nizamnamesinde belirtilmiş ve bu durum yabancı elçiliklere de bir yazıyla duyuruldu.
1876 yılında Tanzimat ve Islahat hareketleri çerçevesinde Avrupa'daki örneklere göre bir polis teşkilatı kurulmasına birinci meşrutiyetin ilanından sonra oluşan hükümet programında yer verilmiş ve 1879 da Zaptiye Nezareti kuruldu.
Zaptiye Nezareti kaldırılarak, yerine Dahiliye Nezaretine bağlı ve memlekete şamil polis işlerinin yürütülmesiyle görevli "Emniyet Umumiye Müdürlüğü" ve İstanbul Vilayetine bağlı bir polis müdüriyeti kuruldu.
KURTULUŞ SAVAŞINDA POLİS
Mondros Mütarekesinin yapıldığı 1918 tarihinden, Mili Polis Teşkilatının kurulduğu 24 haziran 1920 tarihine kadar, bütün yurtta Osmanlı Devletinin Polisi olarak hizmet etmiştir. Bu durum, İstanbul Polis Müdüriyeti Umumiyesi'nin kaldırıldığı 24 Şubat 1923 tarihine kadar sürmüştür.
CUMHURİYET DÖNEMİNDE POLİS
29 Ekim 1923 te Cumhuriyet ilan edilirken yeni Türkiye Cumhuriyeti, zayıf bir polis teşkilatı devralmıştır. Cumhuriyet yönetimi, 2 polis teşkilatlarını da merkez teşkilatı gibi pek zayıf durumda bulmuştur. İstanbul, İzmir, Edirne, Bursa, Balıkesir ve Manisa gibi büyük iller 1922 yılına kadar işgal altında kalmış ve bu nedenle kadroları yetersiz durumda bırakılmıştır. 1923 yılında; Ankara, Antalya, Adana, Samsun, Trabzon, Konya, Kastamonu, Sivas, Erzurum, Kars, Eskişehir, Elazığ, Zonguldak ve İzmit illerinin polis teşkilatları başında 25-30 lira maaşlı birer polis müdürü bulunuyordu. Diyarbakır, Bitlis, Amasya, Tokat, Bolu, Afyonkarahisar, Malatya, Yozgat, Sinop, Menteşe, Urfa, Kayseri, Gaziantep, Ertuğrul illeri polis teşkilatlarının başında birer serkomser vardı. Rize, Kütahya, Ordu, Gümüşhane, Niğde, Aydın, Isparta, Silifke, Mardin, Kırşehir, Çorum, Denizle, Çankırı, Ardahan ve Artvin polis teşkilatlarının başında ise birer ikinci komiser atandı. Aksaray, Burdur, Beyazıt, Sarat, Genç, Muş ve Van polis teşkilatlarının başında ise bir komiser muavini yönetici olarak görev yapmaya başladı.
POLİS TEŞKİLATI GÜÇLENDİ
Gelinen süreç içinde Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu 29 Ekim 1923 yılında itibaren Polis Teşkilatına büyük önem vermiş ve her geçen yıl polis sayısı artarak ilerlemiştir. Temelleri 1845'te "Polis Nizamnamesi" ile atılan Türk Polis Teşkilatı, 323 bin 842 personeliyle kuruluşunun 175'inci yılını kutluyor. eşkilat, ülke genelinde 3 bin 528 emniyet müdürü, 596 emniyet amiri, 402 başkomiser, 1932 komiser, 13 bin 994 komiser yardımcısı, 2 bin 268 kıdemli başpolis memuru, 2 bin 126 başpolis memuru, 261 bin 648 polis memuru, 21 bin 319 çarşı ve mahalle bekçisi ile 16 bin 29 diğer hizmetler sınıfı personeliyle 7 gün 24 saat görev yapıyor.
Muhabir: Servet R. Çolak
