Konya Ovası’nda buğday hasadının devam ettiği günlerde Ziraat Yüksek Mühendisi Celil Çalış, Anadolu’da Bugün’e özel açıklamalarda bulunarak Türkiye’nin buğday üretimi, dünya piyasalarındaki gelişmeler ve Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) politikalarını değerlendirdi.
Tarımın Türkiye ekonomisinin temel taşlarından biri olduğunu belirten Çalış, buğdayın ise hem Türkiye hem de dünya için vazgeçilmez stratejik bir ürün olduğunu söyledi. Buğday ekim alanlarının son yıllarda kârlılığın azalması nedeniyle daraldığını ifade eden Çalış, özellikle sulu tarım yapılan bölgelerde üreticilerin farklı ürünlere yöneldiğini belirtti. Ancak TMO’nun son yıllarda uyguladığı üretici odaklı politikaların buğday ekim alanlarının yeniden artmasına katkı sağladığını dile getirdi.
"Türkiye Rusya-Ukrayna arasındaki savaş sürecini doğru yönetmeli"
Rusya-Ukrayna savaşının tarım ürünleri ticaretini doğrudan etkilediğine dikkat çeken Çalış, Türkiye’nin bu süreci doğru yönetmesi gerektiğini vurguladı. Buğday ve ayçiçeği gibi ithal edilen ürünlerle yaş meyve ve sebze ihracatının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Çalış, tarımsal ticaretin fırsata dönüştürülebileceğini ifade etti.
Türkiye’nin un, yem ve bulgur üretiminde dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer aldığını hatırlatan Çalış, küresel rekabetin arttığı günümüzde kaliteli ve sürdürülebilir hammaddeye ulaşmanın büyük önem taşıdığını söyledi. Un ve makarna sanayisinin ihtiyaç duyduğu buğdayın mümkün olduğunca yurt içinden karşılanması gerektiğini belirten Çalış, bunun yolunun kaliteli ve sürdürülebilir üretimden geçtiğini kaydetti.
"Üretim açığı ithalatla karşılanmakta"
Türkiye’nin un ihracatında dünya birincisi, makarna ihracatında ise dünya ikincisi olduğunu ifade eden Çalış, yıllık yaklaşık 5,5 milyon ton un ve 1 milyon ton makarna ihraç edildiğini söyledi. Buna rağmen ülkenin yıllık yaklaşık 27 milyon tonluk buğday ihtiyacına karşılık üretimin 2023 yılında 21,8 milyon ton seviyesinde kaldığını belirten Çalış, üretim açığının ithalatla karşılandığını dile getirdi.
"Rekabet edebilmek için fiyat politikası şart"
Türkiye’nin iklimi ve üretici potansiyeliyle ihtiyaç duyduğu buğdayı üretebilecek kapasiteye sahip olduğunu vurgulayan Çalış, üreticinin yeniden buğdaya yönelmesi için dünya ile rekabet edebilecek fiyat politikalarının uygulanmasının önemine işaret etti.2023 yılında TMO’nun ekmeklik buğday için ton başına 8 bin 250 lira alım fiyatına ek olarak bin lira destek verdiğini, makarnalık buğdayda ise 9 bin liralık alım fiyatına yine bin lira destek sağlandığını hatırlatan Çalış, bu uygulamaların üreticiyi desteklediğini ifade etti.
Dünya piyasalarında ekmeklik buğdayın yaklaşık 240 dolar, makarnalık buğdayın ise 330 dolar seviyelerinde işlem gördüğünü belirten Çalış, Türkiye’de ise serbest piyasada ekmeklik buğdayın yaklaşık 10 bin lira, makarnalık buğdayın ise 11 bin 500 lira seviyelerinde alıcı bulduğunu söyledi.
"TMO piyasalarda istikrarı sağladı"
Toprak Mahsulleri Ofisi’nin piyasaya güçlü şekilde müdahil olmasının üretici açısından önemli olduğunu kaydeden Çalış, TMO’nun yüksek miktarda alım yapmasının hem iç piyasada fiyat istikrarını sağladığını hem de olası ithalat süreçlerinde Türkiye’nin pazarlık gücünü artırdığını belirtti.
Dünya buğday üretimi ve stoklarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Çalış, yıllık yaklaşık 796 milyon ton üretime karşılık 783 milyon ton tüketim gerçekleştiğini, dünya buğday stoklarının ise 269 milyon ton seviyesinde bulunduğunu söyledi. Stokların önemli bölümünün Çin’de yer aldığını, ihracatta ise Rusya’nın öne çıktığını ifade eden Çalış, Türkiye’nin de tarımsal üretimde daha güçlü bir aktör olması gerektiğini dile getirdi.
Açıklamasının sonunda üretim planlamasının önemine dikkat çeken Çalış, “Kıtlık senaryolarından ziyade tarımsal ticarette söz sahibi olabilmek için üretim ve tüketim dengesini doğru kurmalıyız. Bunun yolu ise üreticiyi destekleyen, sürdürülebilir ve planlı tarım politikalarından geçiyor” ifadelerini kullandı.
