EYT düzenlemesinin dışında kalan milyonlarca çalışanın gündemindeki kademeli emeklilik konusunda yeni bir değerlendirme geldi. SGK Uzmanı Ersin Bayav, 9 Eylül 1999 ile 30 Eylül 2008 arasında ilk kez sigortalı olanları kapsayacak bir model üzerinde görüşmeler yürütüldüğünü iddia etti.
Bayav, NOW TV’de yayımlanan “Çağla ile Yeni Bir Gün” programında, “Emeklilikte Referans Tablosu” adı verilen önerinin 2027 yılında yasalaşmasını beklediğini söyledi. Bu tarih, resmî makamlarca ilan edilmiş bir yürürlük takvimi değil; uzmanın kişisel öngörüsü niteliğinde.
Kademeli emeklilik henüz çıkmadı. 20 Eylül 2026 itibarıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu veya Resmî Gazete’de yeni yaş ve prim şartlarını yürürlüğe koyan bir düzenleme yayımlanmadı.
TBMM’de sosyal güvenlik alanında farklı kanun teklifleri bulunabilse de bir teklifin Meclis Başkanlığına sunulması, düzenlemenin kesinleştiği anlamına gelmiyor. Emeklilik koşullarının değişebilmesi için teklifin ilgili komisyonlardan ve TBMM Genel Kurulundan geçmesi, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Bayav’ın aktardığı modele göre hak sahiplerinin tamamının aynı anda emekli edilmesi yerine sekiz yıla yayılan bir geçiş planlanıyor. Yılda yaklaşık 300 bin ile 500 bin kişinin sisteme alınması öngörülüyor.
Bu formülle sosyal güvenlik sistemine bir anda yüksek mali yük gelmesinin önlenmesi amaçlanıyor. Yaklaşık 4,5 milyon kişiyi ilgilendirdiği belirtilen modelde sigorta başlangıç tarihine göre farklı yaş ve prim şartlarının uygulanması talep ediliyor.
Ancak sekiz yıllık geçiş süresi, yıllık emekli sayıları ve 4,5 milyon kişilik kapsam şu aşamada resmî olarak doğrulanmış hükümler değil. Bunlar uzman açıklamasında aktarılan teklif ve tahminlerden oluşuyor.
Kademeli emeklilik talebinin merkezinde, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ilk kez sigortalı oldukları için EYT kapsamına giremeyen çalışanlar bulunuyor. Tartışılan dönem genel olarak 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 veya bazı önerilerde 30 Eylül 2008 arasındaki sigorta başlangıçlarını kapsıyor.
Mevcut sistemde emeklilik koşulları kişinin sigorta statüsüne, cinsiyetine, ilk işe giriş tarihine ve prim gününe göre değişiyor. Bu nedenle “Bu dönemde sigortalı olan herkes 58 yaşını bekliyor” ifadesi bütün çalışanlar için geçerli değil.
Mevcut 4A Emeklilik Şartları
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez 4A, yani eski adıyla SSK kapsamında çalışanlarda genel olarak iki seçenek bulunuyor:
- Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 7.000 prim günü,
- Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşla birlikte 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4.500 prim günü.
Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki çalışanların prim ve hizmet süresi şartları farklılık gösteriyor. Dolayısıyla olası bir düzenlemede hangi sigorta statülerinin kapsanacağı ayrıca belirlenmek zorunda.
“Emeklilikte Referans Tablosu” Kesinleşti mi?
Bayav’ın sözünü ettiği referans tablosunda sigorta başlangıç tarihi ilerledikçe emeklilik yaşının ve prim şartının kademeli biçimde artırılması öngörülüyor. Ancak kamuoyunda paylaşılan tabloların hiçbiri şu an SGK tarafından yayımlanmış resmî emeklilik tablosu değil.
Bu nedenle internette dolaşan “43 yaşında emeklilik”, “2000 girişlilere erken emeklilik” veya “2027’de kesin çıkacak” başlıklı tablolar üzerinden emeklilik planı yapılmaması gerekiyor. Kesin koşullar ancak kanun metni yayımlanırsa belli olacak.
Düzenlemenin Ekonomik Etkisi Ne Olabilir?
Kademeli emekliliğin kapsamı milyonlarla ifade edildiği için düzenlemenin SGK’nın prim gelirleri ve emekli aylığı giderleri üzerinde önemli etkisi olabilir. Geçişin sekiz yıla yayılması önerisi de bu maliyetin yıllara dağıtılması amacı taşıyor.
Bununla birlikte yıllık kaç kişinin emekli olacağı, bağlanacak aylıkların tutarı ve çalışanların sistemden ayrılma hızı hesaplanmadan düzenlemenin bütçeye kesin maliyetini söylemek mümkün değil. Şu ana kadar kamuoyuyla paylaşılmış resmî bir etki analizi de bulunmuyor.
