Selçuk Üniversitesi Sarayönü Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayati Akman'ın yürütücülüğünü yaptığı TÜBİTAK 1002 projesi kapsamında, Anadolu'nun kadim buğday türleri arasında yer alan Horasan buğdayı ile halk arasında Turna Gagası ve Turda Dili olarak bilinen Polonya buğdayı bilimsel olarak inceleniyor.
"İri Taneli Polonya (Triticum polonicum) ile Horasan (Triticum turanicum) Buğday Genotiplerinin SDS-PAGE İlişkili Teknolojik Kalite, Morfolojik ve Biyoaktif Özellikleri Yönüyle Araştırılması" başlıklı projede, buğday çeşitlerinin tarımsal verim, teknolojik kalite ve besinsel özellikleri çok yönlü olarak değerlendiriliyor.
Araştırma kapsamında buğdayların verim performansı, kök sistemi gelişimi ve kuraklığa dayanıklılık özellikleri incelenirken, makarna ve bulgur üretimine uygunluğu ile antioksidan, fenolik ve flavonoid içerikleri de analiz ediliyor. Ayrıca genetik yapılarının ortaya konulmasıyla gelecekte geliştirilecek yeni buğday çeşitlerine bilimsel katkı sunulması hedefleniyor.
Projede, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yaşar Karaduman buğdayların teknolojik kalite özelliklerini değerlendirirken, Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Zengin ise yüksek antioksidan kapasitelerini laboratuvar ortamında analiz ederek yerel genotiplerin beslenmedeki fonksiyonel özelliklerini araştırıyor.
Proje Yürütücüsü Doç. Dr. Hayati Akman, yerel buğday çeşitlerinin yalnızca geçmişten kalan bir miras olmadığını, geleceğin tarımı açısından da büyük önem taşıdığını belirtti.
Akman, bu çeşitlerin özellikle kurak ve marjinal alanlarda yetişebilme potansiyeline sahip olduğunu, daha az gübre ihtiyacıyla sürdürülebilir tarıma katkı sunduğunu ifade etti. Anadolu'nun iklim ve toprak koşullarına yüzyıllardır uyum sağlayan bu buğdayların önemli bir genetik miras olduğunu vurgulayan Akman, modern buğdaylara göre yaklaşık iki kat daha ağır tanelere sahip bu çeşitlerin hem ıslah çalışmalarına katkı sağlayacağını hem de sağlık açısından öne çıkan özelliklerinin bilimsel verilerle ortaya konulacağını söyledi.
Kuraklığa dayanıklılıkları, yüksek lif içerikleri ve fonksiyonel bileşenleriyle bu yerel buğdayların geleceğin sürdürülebilir tarımında önemli bir rol üstleneceğine inandıklarını dile getiren Akman, elde edilecek bulguların yerel gen kaynaklarının korunmasına ve tarımsal üretime katkı sağlamasını hedeflediklerini kaydetti.
