İhtiyaçların hiyerarşisi

Kişisel gelişime çok odaklandık ama Maslow bu odağı dağıtıyor. "İnsan önce temel ihtiyaçlarını karşılayabiliyor mu" diyor. Sokak röportajlarında denk gelmişsinizdir, muhabir bir konudan soru sorar ve biri bağırır konuyla alakasız “İnsanlar aç aç” diye. İşte o bağıran kişi Abraham Maslow.

Maslow'un bir araştırmasına denk geldim. Bir üçgenle öz değerlendirme benlik rehberi çıkarmış bir psikolog. Bu üçgenin bilinen adı da 'Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi'.

İlk kez 1943'te yayınlanmış bu teori.

Maslow, temelde bir insanın pes etmemesini sağlayan şey nedir, devam edecek motivasyonu veren şey (Asıl konuda devam edebilmek ya hani sürdürebilmek) buradan yola çıkarak insanların ihtiyaçlarına odaklanmış ve bu ihtiyaçları 5 kategorili bir ihtiyaçlar piramidinde toplamış.

Yeme ve içme gibi somut kavramlardan kendini gerçekleştirme gibi soyut kavramlara uzanan bir şema çıkarmış. Ve Maslow'a göre bu hiyerarşide en alttan üste doğru ilerleyen bir sıra söz konusu. Yani hayatta bu hiyerarşideki bir ihtiyacımızı karşıladığımızda gözümüzü bir sonraki kategoriye çeviriyoruz. Peki, nedir bu kategoriler? Ne tür ihtiyaçları kovalıyor bu insanlık?

İlk ve en temel ihtiyacı insanın en altta, en geniş olan yerde FİZYOLOJİK İHTİYAÇLAR. Bunlar en ilkel ihtiyaçlarımız. Yasada doğal haklar olarak geçer. Yaşama-yeme-içme-nefes alma gibi. Bu insan bedeninde 'homeostaz' adı verilen öz dengenin korunması için gerekli ihtiyaçlardan. Maslow'a göre ilk olarak insan temel ihtiyaçlarını karşılayabiliyor olmalı...

Bedensel ihtiyaçları giderdikten sonra bir sonraki kategori GÜVENLİK VE KORUNMA. İlk kategoride edindiği özellikleri koruma ve güvenli bir biçimde üst kategoriye geçmek.

Sonraki aşama SEVGİ VE AİDİYET ihtiyacı. İnsanın hayatında bir ilişkiye sahip olması. Bir ailenizin olması değil ilişkinizin pozitif ve sağlıklı olması gerekli. Aile, arkadaşlar, sevgili, eş çocuklarla olan ilişkiler...

Ancak önemli nokta önce kendinizle ilişkiniz iyi olduğunda diğer insanlarla olan ilişkileriniz anlamlı hale geliyor.

Bundan sonraki kategori SAYGI İHTİYACI. İşte şimdi "İnsanlar aç" kısmından çıkıyoruz...

Önceki kategorilerden sonra kişisel gelişime saygıyla başlıyoruz. Sevgi tek başına yeterli olmuyor. Başka insanlar tarafından sevilmesek dahi saygı görmeyi ister insan. En temel ihtiyaçlarımızdan biri bu. Ama önce özgüven ve öz saygı. Önce kendimize değer verip saygı göstermeliyiz ki diğer insanlardan da bu saygıyı alabilelim.

Şimdi en son kategori üçgenin en tepesi. İnsanın hayattan zevk alması, "Mutluyum" diyebilmesi için belki de en önemli ihtiyacı, piramidin en tepesi: KENDİNİ GERÇEKLEŞTİRME.

Birçok insan açısından bir tercih, bir lüks hatta gereksiz olarak görülen kendini gerçekleştirme bir insanın en temel ihtiyaçlarından biridir. Maslow'a göre bir insanın her anlamda memnun olması için gereken bir ihtiyaçtır. Yine Maslow'a göre tarihteki bütün başarılı insanların da ortak özelliği bunu temel bir ihtiyaç olarak görmeleridir.

Nedir peki kendini gerçekleştirme?

“Kişinin potansiyelini ve becerilerini tam olarak fark etmesi, bunları en üst düzeyde geliştirmesi, hayatı tam olarak yaşaması, hayattan zevk almasıdır. ”

Ama her insan için kendini gerçekleştirme farklıdır. Biri için bu başkalarına yardımcı olmak olabilir başkası içinse başarılı bir sanatçı olmak olabilir. Kendini gerçekleştiren insan gerçek anlamda inandığı kendini geliştirmek istediği şeyleri tüm etkilerden bağımsız olarak yapabilen, tüm temel ihtiyaçlarını gerçekleştirmiş ve artık kendini gerçekleştirme ihtiyacını karşılamaya başlamış, bunu başarabilmiş bir insandır.  

Potansiyelini gerçekleştirip ötesine geçmek...

İşte bizi kişisel gelişime kadar götüren Maslow piramidi.