Sosyal güvenlik sistemindeki denetim mekanizmaları ve veri analiz algoritmaları, haksız kazanç sağlayan ve prim sayaçlarını usulsüz işleten yapılara karşı kalkan hatlarını genişletiyor. Emeklilik günlerini tamamlamaya çalışan vatandaşların internet arama motorlarında saniyeler içinde "Sahte sigorta nasıl anlaşılır" ve "İsteğe bağlı sigorta SSK emekliliğini yakar mı 2026" niyetleriyle gerçekleştirdiği yoğun arama trafiği, yayımlanan resmi verilerle yeni bir boyut kazandı. Sosyal güvenlik uzmanları, SGK'nın dijital takip şeritleri sayesinde geçmişte yıllarca süren usulsüzlüklerin artık anında tespit edildiğini tahlil ediyor.
Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç, mevzuattaki iki tehlikeli sahte sigorta modelini deşifre etti. Bunlardan ilkinin eş dosta ait iş yerinde fiilen çalışmadan sigortalı gösterilmesi, ikincisinin ise doğrudan bu amaçla kurulan paravan şirketler üzerinden prim yatırılması olduğunu belirten Kıvanç, "Vatandaş, devletin kaybı olmuyor diye düşünüyor ancak bu paravan firmalar vatandaştan topladıkları parayı SGK’ya yatırmıyorlar" dedi.
SGK'nın 2016 takviminden bu yana yürüttüğü veri madenciliği projesi kapsamında, yaklaşık 100 parametre kullanılarak milyonlarca iş yeri mercek altına alınıyor. Projenin ulaştığı fahiş başarı rakamları ise göz korkutuyor. 2016 yılında sahte iş yerlerinin ortalama faaliyet süresi 1022 günken, bu süre 360 günün altına indirildi. Sadece 2025 yılında sistem havuzundan 323, sosyal güvenlik denetmenleri eliyle ise 2 bin 80 olmak üzere toplam 2 bin 403 sahte iş yeri tescil edildi. Yine aynı dönemde her iki koldan yapılan incelemelerle 2025 yılında yakalanan toplam sahte sigortalı sayısı 185 bin 561 kişiye ulaştı.
Usulsüzlük tescil edildiğinde işletilen yasal sınır kuralları, hem sahte sigortalıya hem de işverene fahiş bedeller yüklüyor. Sigortanın sahte olduğu emeklilik öncesinde anlaşılırsa sadece prim günleri siliniyor ve yatırılan paralar boşa gidiyor. Ancak usulsüzlük emeklilik sonrasında ortaya çıkarsa, maliyet sayaçları hane halkını iflasa sürükleyebiliyor: Emekli aylıkları saniyeler içinde iptal ediliyor, bugüne kadar ödenen tüm maaşlar kuruşu kuruşuna faiziyle geri isteniyor. Üstelik hem sigortalılık hem de emeklilik döneminde devlet üzerinden alınan tüm sağlık ve tedavi masrafları da faiz tanzim projesi kapsamında vatandaşa fatura ediliyor.
Fiilen çalışmayan kişileri sigortalı gösteren işverenler için ise doğrudan Türk Ceza Kanunu (TCK) tüzüğü uyarınca hapis cezası şeridi açılıyor. "Resmi belgede sahtecilik" suçundan 2 ila 5 yıl, "özel belgede sahtecilik" ve "yalan beyan" suçlarından ise 3 aya kadar hapis istemiyle savcılığa sevk işlemleri başlatılıyor. Ayrıca işverenlere, sahte sigortalı gösterdikleri her bir ay ve her bir kişi için asgari ücret tutarında fahiş idari para cezası sayaçları uygulanıyor.
