Hikmet İlim ve Sanat Derneği (HİSDER) tarafından düzenlenen “Pazartesi Toplantıları”na konuk olan KTO Karatay Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Caner Arabacı, "Dersim İsyanı" üzerine önemli bilgiler paylaştı. Karatay Belediyesi Şemsi Tebrizi Sosyal Tesisleri’nde gerçekleştirilen etkinlikte, Prof. Dr. Arabacı, Dersim Olayları’nın tarihi arka planını ve etkilerini dernek üyelerine anlattı.
DERSİM’İN TARİHİ VE OLAYLARIN GELİŞİMİ
Prof. Dr. Caner Arabacı, Dersim’in coğrafi olarak Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat bölgesinde yer aldığını belirterek, bölgenin tarihsel olarak çeşitli dini ve sosyal yapılarla şekillendiğini söyledi. Arabacı, bölgede devletin medenileştirme çabalarının, özellikle yol, okul ve karakol yapımı gibi projelerle provokasyona yol açtığını ifade etti. Dersim İsyanı’nın ardından resmi kayıtlara göre yaklaşık 14 bin kayıp verildiğini vurguladı.
JAKOBEN ANLAYIŞ VE DEVLETİN TUTUMU
Arabacı, Cumhuriyet döneminde Dersim’e yönelik yönetim anlayışının jakoben bir bakış açısıyla şekillendiğini belirterek, devletin bölgeyi "medenileştirme" çabalarının askeri tedbirlerle pekiştirildiğini söyledi. Olayların sonucunda bölgeye gönderilen paralarla halkevleri açıldığını hatırlatan Arabacı, devletin tavrının "kerim devlet" anlayışını benimsemesi gerektiğini dile getirdi.
DERSİM OLAYLARI’NA DAİR BELGELER VE YORUMLAR
Arabacı, Dersim Olayları hakkında Cumhuriyet dönemine ait birçok raporun bulunduğuna dikkat çekerek, bu belgelerde yer alan çeşitli devlet görüşlerinin kafa karışıklığını ortaya koyduğunu ifade etti. Konya'da vali olarak görev yapan Cemal Bardakçı’nın Dersim halkıyla ilgili olumlu görüşlerine de değinen Arabacı, bölge halkının Cumhuriyet’e sadık ve fedakar hizmetkârlar olabileceğini vurguladı.
SEYİT RIZA VE OLAYLARA YÖNELİK İLGİLİ YORUMLAR
Prof. Dr. Arabacı, Seyit Rıza’nın 1937-1938 yıllarında yaşanan olaylarda önemli bir rol oynadığını belirterek, bu dönemde yaşanan idamların ve infazların ilginç detaylarına dikkat çekti. Atatürk’ün manevi kızı Sabiha Gökçen’in bu süreçte pilot olarak görev yaptığını hatırlatan Arabacı, Necip Fazıl Kısakürek’in “Dedektif X Bir” müstear ismiyle bu olayları ele aldığını da belirtti.
EĞİTİM VE ANLAYIŞ DEĞİŞİKLİĞİ VURGUSU
Prof. Dr. Arabacı, Dersim olaylarının ardından bölge halkına isim verilmesinin, yaşananların hatırlatılması açısından önemli olduğunu belirtti. Jakoben bir yönetim anlayışından uzaklaşılarak, halkla kucaklayıcı bir yaklaşım sergilenmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca Hozat’ta bulunan Sarı Saltuk Türbesi'nin tarihsel önemine değindi.
Toplantı, HİSDER Başkanı Prof. Dr. Önder Kutlu ve Hüseyin Elliki tarafından Prof. Dr. Caner Arabacı'ya teşekkür plaketi takdim edilmesinin ardından toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.
